Köy enstitülerini konu alan Toprağın Çocukları filmini yeni izleme fırsatım oldu. İzlemeden önce film belgesel formatında mı olacak yoksa bir kurgu ile beraber farklı konular mı ele alınacak diye merak ediyordum. Hemen söyleyeyim özellikle belgesel izlemekten hoşlanmayanlar için film dönemin şartlarını çok yalın bir dille, detaylı tarih bilgileri ile izleyiciyi sıkmadan anlatıyor.

Film oyuncu kadrosu açısından oldukça zengin. Başta İsmail Hakkı Tonguç rolünde Bahtiyar Engin, enstitünün müdürü rolünde Erkan Can, enstitü çalışanı rolünde Şebnem Sönmez yer alıyor. Suzan KardeşMüge Boz ve Türkü Turan da filmde dikkat çeken oyunculardan. Film boyunca gözüm Hasan Ali Yücel rolünü aradı. Hatta film afişini ilk gördüğümde oyuncu yerleşiminden dolayı Hasan Ali Yücel rolünü Erkan Can’ın oynadığı düşünmüştüm ama maalesef filmde Hasan Ali Yücel işlenmemiş.

topragin-cocuklari-afis

Filmi özellikle benim gibi genç yaş grubunun izlemesi gerektiğini düşünüyorum. Köylerde kültür ve sanat içerisinde öğrenci ve öğretmen yetiştirirken bir yandan da ülkenin gelişmesi için sistematik olarak çalışan, bize ait bir eğitim sisteminin nasıl gerici sözde nedenler ile yıkılmaya zorlandığını film tekrar gözler önüne seriyor. Projenin ilk yıllarında dönemin cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün köy enstitülerini cumhuriyet eserleri içerisinde en kıymetli çalışma olarak gördüğünü, köy enstitülerini ve öğrencilerini ömrünün sonuna kadar takip edeceğini söylemesine rağmen toplum baskıları nedeni ile köy enstitülerine sahip çıkılmaması bugün bile cumhuriyet tarihinin bir yanlışı olarak görülüyor.

Köy enstitülerinin unutulmaması açısından yapılan sayılı çalışmalardan birisi olan Toprağın Çocukları filmi o dönemin şartları ve köy enstitülerinin işleyişi konusunda fikir sahibi olmak isteyenler için güzel bir kaynak olabilir. Ayrıca filmin DVD’sinde günümüzde yaşayan köy enstitüleri öğrencileri, öğretmenleri ve filmin oyuncuları ile yapılmış yarım saatlik bir röportaj da bulunuyor.

Daha önce bu konu ile ilgili birkaç belgesel izlemiştim. Aralarında en beğendiğim ise Can Dündar’ın hazırladığı belgesel oldu. Dönem hakkında bilgi sahibi olmak isteyenler o belgeseli de izleyebilir.